Ayurveda & Seksualiteit

Ayurveda health - voor het leven, om te leven

Ayurveda en Seksualiteit


Vervullen van basisverlangens
Over seksualiteit kan men boeken vol schrijven, het is dan ook een onderwerp wat jong en oud sinds mens en heugenis bezighoudt. In het leven vandaag de dag wordt erg veel nadruk gelegd op seksuele vrijheid. De uitingsvormen hiervan gaan soms erg ver en of dit daadwerkelijk bij zal dragen aan het verhogen van de kwaliteit van iemands leven is dan ook zeer de vraag. Gezonde denkbeelden over seksualiteit, bij zowel volwassenen als jeugdigen blijven vaak in gebreken met als resultaat dat de betreffende individuen elkaar vaak emotionele en zelfs soms ook fysieke schade berokkenen. Hoe gaat Ayurveda om met seksualiteit? In Ayurveda wordt seks gezien als een van de vitale levensfuncties. Seksualiteit komt wat dat betreft -na ademen, eten en slapen uit op een belangrijke vierde plaats. Ayurveda geeft te kennen dat het vervullen van basisverlangens is van belang voor een goede fysieke en psychische gezondheid. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat alle verlangens, ongeremd of zonder maat te houden dienen te worden uitgeleefd. De sleutel tot een optimaal welbevinden ligt hier, net als met eten en slapen in een gebalanceerde en op het individu afgestemde routine (dinacharya).

Gezondheid, vitaliteit en potentie

Vitaliteit heeft te maken met je gezond, levendig en energiek voelen. Vitaliteit maakt dat iemand volop kan leven en daarvan ook kan genieten. Genieten van het leven was en is in de filosofie waarop de Ayurveda gebaseerd is één van de vier doelstellingen van het leven. Genot en genieten wordt aangeduid met het Sanskriet woord Kama. Onder Kama valt ook sensueel en erotisch genot, alhoewel dat zeker niet de enige betekenis van het woord is. Gezondheid en vitaliteit is van groot belang om te kunnen genieten, en genieten is weer van groot belang voor gezondheid en vitaliteit. Vandaar dat er binnen de Ayurveda al sinds duizenden jaren op constructieve wijze aandacht gegeven wordt aan dit belangrijke aspect van het leven. Bovendien zijn vitaliteit en erotiek altijd van belang geweest voor het creëren van een goed en gezond nageslacht. Ook dit heeft zijn weerslag gehad op de aandacht binnen Ayurveda voor afrodisiaca ter bevordering van potentie en vitaliteit. Vitalisering en afrodisiaca nemen in de Ayurveda een belangrijke plaats in. Dat heeft geleid tot talrijke effectieve Ayurvedische tips en recepten om zowel liefdesleven als gezondheid tegelijkertijd te bevorderen.

Sensuele genot verhogen
Iedereen wil genieten tijdens zijn leven en dit is ook ons geboorterecht. Ons lichaam heeft echter wel zijn beperkingen. Zelf een koning wonend in een prachtpaleis kan niet meer eten, slapen of seks hebben dan een gewone arbeider wonend in een hut of rijtjeshuis. Het gaat dus vooral om de kwaliteit in welke je dit voorbeschrevene beleefd. Zij die blijven hangen in wereldse kennis denken dat het najagen van zulk zintuigelijk genot het doel van het leven is. Korte termijnbevrediging is dan ook vaak het ultieme wapen om de pijn en frustratie van het leven even te vergeten. Alleen zij die geestelijk verlicht zijn of onderweg zijn naar, staan hierboven of vallen af en toe nog terug. In het stoffelijk bestaan en in wereldse zin is seksueel genot het hoogst haalbare natuurlijke genot, maar ook op dit gebied kunnen dingen onvolkomen zijn en problemen met zich mee brengen. Veel mensen beleven problemen op het gebied van de seksualiteit, denk aan: impotentie, onvruchtbaarheid, voortijdige zaadlozing, etc. Dergelijke klachten hebben aan de andere kant echter altijd al bestaan en Ayurveda beschikt gelukkig over een ruime selectie goede remedies hiervoor. Bovendien heeft Ayurveda zich al vroeg gespecialiseerd in zogenaamde rasayana’s en vajikarana’s: vitaliteits- en potentie-middelen voor iedereen. Ook voor mensen met een in principe gezond seksueel leven is het aantrekkelijk het sensuele genot van seksualiteit te verhogen. Dit kan leiden tot meer intensiteit en een diepere intimiteit, hetgeen seksualiteit krachtiger maakt in haar rol van het ervaren van een kosmische dimensie en het bewust worden en vrijmaken van Shakti, de kosmische kracht die diep in ons verborgen ligt en nauw met seksuele energie verbonden is. In deze sectie zullen we eerst op deze algemene seksuele vitaliteit en de ondersteuning daarvan ingaan. Vervolgens komen ook remedies voor een aantal specifieke verstoringen aan bod.

Seks-Dinacharya
Seksualiteit is door de geschiedenis heen altijd belangrijk gebleven. Seks is in wezen een integraal deel van onze dagelijkse gewoonten en routines (Dinacharya). Een echt bevredigende seksuele ervaring en beleving, zeker wanneer die in de loop der tijd zorgvuldig wordt opgebouwd en ontwikkeld, levert beide partners gezondheid en vitaliteit op. Wat betreft Dinacharya en tijden van de dag: ‘s avonds minimaal twee tot 3 uur na het avondmaal is de beste tijd voor intimiteit (tussen 22.00 en 23.00 is de meest ideale tijd). Het is dan Kapha-tijd en Kapha staat voor verbinding, voeding, liefde en uithoudingsvermogen. Het is voor een evenwicht in alle dosha’s van belang dat beide partners alle zintuigen laten meespelen in het liefdesspel. Ook is het van belang dat in het liefdesspel zowel fysieke als emotionele en spirituele verbinding plaatsvindt. Wat betreft Dinacharya en de seizoenen: in de winter kan men vaker de liefde bedrijven dan in het echt warme seizoen van de zomer. Wat betreft Dinacharya en verschillende Dosha-typen: Kapha-typen kunnen vaak seks hebben; zij hebben veel lichaamsreserves, een goed uithoudingvermogen en de stimulans is goed voor hen. Vata- en Pitta-typen dienen zich terughoudender op te stellen. Met name de Vata-typen kunnen makkelijk uitgeput raken van teveel seks.
    Verjonging en afrodisiaca volgens Ayurveda
    Rasayana – verjongings- en revitaliseringstherapie
    Ayurveda is al duizenden jaren bekend met het belang van de verjonging en revitalisering van lichaam en geest en heeft hier een specialisme van gemaakt. Ayurveda is in principe veel meer is dan een geneeskunde in de moderne zin van het woord. Ayurveda is boven alles een wetenschap die zich richt op het leven, op een gezonde levensstijl en op het voorkomen van ziekte. Daarnaast richt zij zich evenzeer op het genezen van ziekte, en van daaruit wederom na herstel van een ziekte op het voorkomen ervan en het bevorderen van een gezond leven. Rasayana-remedies- en kruiden hebben over het algemeen een anabole werking, d.w.z. ze voeden alle lichaamsweefsels en bouwen de weefsels op. Het uiteindelijke effect van deze anabole werking heeft - via alle andere weefsels - zijn weerslag op Shukra Dhatu, het reproductie-weefsel, de laatste in de rij van de steeds verfijndere en dieper liggende weefsels. Shukra Dhatu is niet slechts verantwoordelijk voor de aanmaak van sperma (in het geval van de man) en rijp maken van de eicellen (in het geval van de vrouw), maar Shukra vormt ook de basis voor Ojas. Shukra bevindt zich in alle lichaamscellen en komt in beweging tijdens seksuele activiteit. Elke cel is in wezen een seks-cel en dat veroorzaakt de seksuele opwinding in een lichaam (en in de geest - Mano Vaha Srotas - die ook met alle cellen verbonden is). Ojas is de fundering waarop het immuunsysteem van het lichaam rust. Dat illustreert hoe in Shukra voortplanting en genot tezamen komen met gezondheid en vitaliteit.

    Afrodisiaca – Vajikarana
    Naast de meer algemene Rasayana kent Ayurveda een specialiteit op het gebied van potentie-bevordering: Vajikarana. Dit specialiteitsgebied richt zich specifiek op het sterk maken van de Shukra Dhatu, en dat heeft in dat geval betrekking zowel op de reproductievloeistoffen zoals sperma, als op de geslachtsorganen. Bovendien richt dit gebied zich op de mentale en emotionele aspecten die bij de voortplanting dan wel de daarbij behorende daad betrokken zijn. Behalve van lichamelijke kracht dient er sprake te zijn van een positieve wilskracht, zowel om de potentie te kunnen handhaven alsmede teneinde op een positieve manier van erotiek te kunnen genieten. Beiden worden binnen de Ayurveda als belangrijk en essentieel gezien. Specifieke potentie-remedies worden binnen de Ayurveda aangeduid met de term Vrushya: datgene dat de kracht van een ‘stier’ geeft. En dat is niet afhankelijk van lichaamsomvang, maar veeleer van Bala: lichaamskracht, wilskracht en energie. Gebaseerd op deze theorieën omtrent Rasayana en Vajikarana zijn er in de Ayurvedische traditie vele formules ontwikkeld teneinde de verlangde doelstellingen te bereiken. Ayurveda is een logisch systeem dat werkt met een vaste set aan kwaliteiten en potentiële effecten van voeding, kruiden en remedies die hun uitwerking hebben op het lichaam en haar weefsels, hetzij in het kader van het bestrijden van ziekten, hetzij in het kader van het constructief opbouwen en ondersteunen van het lichaam. Dat geldt ook voor dit gebied van versterking en ondersteuning van vitaliteit en potentie.

    Bekende Ayurvedische enkelvoudige Rasayana-kruiden/-remedies die vitaliteit en potentie verhogen:
    • Ashwagandha
    • Bala
    • Shatavari
    • Gokshura
    • Vanari
    • Yasthi Madhu
    • Ashoka
    • Shilajit
    Een Ayurvedisch gezond voortplantingsweefsel
    Volgens de Ayurveda is de productie van zaad en eicellen en het gezond houden van de voortplantingsorganen bij zowel man als vrouw het resultaat van een transformatie van voedingsmiddelen tot in het diepste niveau van de lichaamsweefsels (dhatu’s). Alles wat we eten en drinken wordt omgezet naar lichaam eigen weefsels. Deze omzetting van voedingsmiddel tot lichaamsweefsels verloopt volgens de Ayurveda in een bepaalde volgorde te beginnen bij de voedselbrei daaruit komen de voedingsstoffen voor het plasma en vervolgens het bloed, de spieren, het vetweefsel, de botten, het beenmerg en als het voortplantingsweefsel. Voor deze transformatie beschrijft Ayurveda dat ieder weefsel zijn eigen Agni, transformerende energie (enzymen), heeft die de voedingsstoffen omzet tot weefsel eigen stoffen. Zoals b.v. botten meer Calcium nodig hebben, vetweefsel meer vetten (glyceriden en vetzuren) en spieren meer eiwitten. Deze transformatie van voedingsstoffen die we eten vindt plaats in de kanalen van het betreffende weefsel. Ieder weefsel kent dus zijn eigen spijsverteringsvuur (weefsel eigen enzymen) zijn eigen weefselkanalen en gewenste nutriënten en bouwstoffen. Doordat de voedingsstoffen zogezegd van weefsel naar weefsel gaan beïnvloeden de weefsels elkaar door de kwaliteit die ze afleveren aan weefsel eigen stoffen verkregen door het Agni van ieder weefsel. Wanneer nu alles optimaal verloopt zal het laatste weefsel, het voortplantingsweefsel (geslachtsorgaan en voortplantingscellen) optimaal functioneren doordat het de juiste nutriënten van de juiste kwaliteit en kwantiteit aangeleverd krijgt. Het optimaal functioneren van alle weefsels, vinden we in de Ayurveda terug in de term Ojas. De uitstraling van een persoon.

    Ojas, leefstijl en geslachtsgemeenschap
    Ojas is een substantie / energie die in het lichaam zorgt voor vitaliteit, kracht en voeding. Het is het eindresultaat van de voeding nadat het door alle weefsels is getransformeerd en gesublimeerd. Het zit verspreid over het hele lichaam en geeft op zijn beurt voeding aan alle weefsels. Zoals gezegd bepaalt dat wat we eten en drinken of we ons lichaam gezond kunnen houden. Andere factoren zoals leefstijl en voeding naar constitutie spelen volgens de Ayurveda ook een grote rol bij het gezond en krachtig houden van lichaam en geest. Alle drie te samen kunnen voor een gezond lichaam en geest zorgen. Voor iedere constitutie (Vata, Pitta of Kapha) heeft Ayurveda specifieke richtlijnen om de lichamelijke en geestelijke balans in takt te houden. Consulteer hiervoor uw Ayurvedische arts indien u dit wilt weten. Wanneer dit nu optimaal is zal de persoon een sterke en vriendelijke uitstraling hebben wat zich ook uit in een krachtig gezond lichaam dat zonder problemen naar constitutie geslachtsgemeenschap kan hebben. Volgens de Ayurveda geeft een man bij iedere ejaculatie een deel van zijn Ojas af aan de zaadcellen om zo voor een krachtig en vruchtbaar nageslacht te kunnen zorgen. Wanneer nu te vaak naar constitutie coïtus plaats vindt zal de man fysiek uitgeput raken. Het aanvullen van de Ojas door bepaalde voedingsmiddelen te eten of te drinken is dan ook belangrijk naast het leren om gaan met je eigen constitutie.

    Ayurveda en potentieverlies
    Om potentie verlies zo veel mogelijk te voorkomen is het dus belangrijk te leven naar de eigen persoonlijke constitutie. Waar het de frequentie van de geslachtsdaad betreft geeft Ayurveda algemene richtlijnen naar constitutie aan, om uitputting en te veel verlies van Ojas te voorkomen:

    Vata constitutie:
    2 keer in de maand.

    Pitta constitutie:
    1 keer in de week.

    Kapha constitutie:
    2 á 3 keer in de week.

    Effectieve potentie verhogende remedies
    Een van de meest voorkomende klachten is impotentie of erectiele disfunctie bij mannen. Vandaar dat een farmaceutisch product als Viagra vandaag de dag zo populair is. Echter, hiervoor zijn ook de volgende Ayurvedische remedies zeer effectief (in combinatie te gebruiken):Ongeacht iemands constitutie kan men last krijgen van impotentie. Ayurveda onderkent naast de moderne problemen die eerder genoemd zijn de volgende oorzaken van uitputting van het zevende weefsel en vermindering van kwaliteit en kwantiteit van zaadcellen:
    • te veel: geslachtsgemeenschap, fysieke inspanningen.
    • gemeenschap op het verkeerde moment.
    • gemeenschap met iets of iemand anders dan de partner.
    • eten van voedsel met de eigenschappen: ruw, bitter, wrang, zout, zuur en heet.
    • onvoldoende bekend zijn met de wensen van de vrouw.
    • abnormale zaadlozing.
    • ouderdom.
    • emoties: bezorgdheid, verdriet, achterdocht, angst, woede.
    • exorcisme.
    • vermagering door ziekte.
    • onderdrukken van de natuurlijke behoeften.
    • verwondingen.
    • zeer ernstig verstoorde dhatus of doshas afzonderlijk of meerdere.
    Om inzicht te krijgen in de oorzaak van impotentie is het belangrijk eerst te weten welk dosha heerst over het voortplantingsweefsel. In dit geval is dat het Kapha/water dosha. Wanneer het voortplantingssysteem in onbalans is wil dat dus zeggen dat Kapha/water verstoord is, te veel of te weinig aanmaak van Kapha weefsel. Dit kan door een van de drie doshas (Vata, Pitta of Kapha) veroorzaakt worden wanneer deze in onbalans zijn geraakt. Afhankelijk van iemands basisconstitutie kunnen de klachten wel verband houden met het heersende dosha van de basisconstitutie. Bijvoorbeeld een persoon met een Kapha constitutie waarbij Kapha overmatig aanwezig is kan last krijgen van een te veel aan zaadproductie of overmatige ama vorming (zie verderop). Of een persoon met een Vata constitutie kan een overmaat aan Vata krijgen waardoor hij snel uitgeput raakt en weinig seksuele lust heeft. Wanneer zich impotentie voordoet zal dit zich uiten in de manier waarop een persoon overkomt en specifieke impotentie problemen geven. Balans, te veel of te weinig sukradhatu (impotentie) wordt in de Ayurveda als volgt omschreven:

    Sukradhatu in balans:
    De persoon is vol tederheid en heeft een liefdevolle uitstraling en is seksueel zo sterk als een paard. De kwantiteit en kwaliteit van de voortplantingscellen is voortreffelijk: krachtig, levensvatbaar, actief en in voldoende mate aanwezig.

    Sukradhatu te laag:
    De persoon is erg vermoeid, zwak, droge mond, bleek, hangerig, impotent en kwantiteit en kwaliteit van het zaad is slecht.

    Sukradhatu te hoog:
    De persoon heeft te veel seksuele lust en een verhoogde zaadproductie met tot gevolg vroegtijdige ejaculatie, nachtelijke ejaculaties, onwillekeurige zaadlozingen zonder seksuele prikkelingen.

    Ama en impotentie
    De onderliggende oorzaak bij impotentie kan in veel gevallen te wijten zijn aan te veel ama vorming. Ama is toxines en afvalstoffen die we of binnen hebben gekregen via het voedsel óf door slechte spijsvertering in het maagdarm stelsel en/of de lichaamskanalen. Dit ama hoopt zich vervolgens op diverse plaatsen in het lichaam op. Meestal begint dit bij het maagdarm kanaal. Bij verdere toename van ama zal deze ook in andere weefsels neerslaan. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van plak zijn in de aderen van de penis, veroorzaakt door bijvoorbeeld een te hoog cholesterol. Dit zou kunnen leiden tot het bijvoorbeeld onvoldoende oprichten van de penis met impotentie tot gevolg. Wanneer lichaamskanalen dichtslibben wordt de kwaliteit en kwantiteit van de transformatie van voedingsstoffen in weefsel steeds minder. Bij het voortplantingsorgaan kan dit de volgende ziektes veroorzaken:
    • impotentie
    • slechte kwaliteit en kwantiteit van het sperma
    • nakomelingen die onvruchtbaar blijken te zijn, jong overlijden of misvormd zijn.
    Ayurveda meent dat wanneer er zich in het lichaam belemmeringen, dichtgeslibde kanalen, voordoen dit het voortplantingssysteem verzwakt. Om het voortplantingssysteem weer gezond te laten functioneren is een reiniging – en verjongingskuur noodzakelijk.

    Ayurvedische kruiden en therapieën
    Een seksleven maar ook leefstijl en voeding afgestemd op de eigen basisconstitutie is volgens Ayurveda van essentieel belang om een goed, gezond, lang en gelukkig (seks)leven te hebben. Reeds vele eeuwen heeft de Ayurveda kennis opgedaan over het gezond houden van de geslachtsorganen en de voortplantingscellen. Voor het behouden van een gezond seksleven zijn er eenvoudige tips op het gebied van leefstijl en voeding maar ook gerichte behandelingen.

    Leefstijl:
    Het beste tijdstip voor geslachtsgemeenschap is tussen 22.00 – 23.00 uur. Dit is in de dagelijkse Vata-Pitta-Kapha cyclus het begin van de nachtelijke Pitta tijd, de tijd waarin het lichaam van nature nog voldoende energie kan genereren.
    • Geslachtsgemeenschap naar constitutie: zie bovenstaande.
    • Zorg voor een leefstijl naar basisconstitutie. Indien u een of beide niet kent kan een consult met een Ayurvedisch arts u snel op weg helpen.
    • Vermijdt die omstandigheden waarvan u weet dat die u uitputten. Zie ook de Ayurvedische en reguliere oorzaken van impotentie die reeds genoemd zijn in dit artikel en waar dit mogelijk is vermijd deze.

    Dieet:
    Volgens de Ayurveda zijn bepaalde voedingsmiddelen meer potentie verhogend dan anderen. Enkele bekende voedingsmiddelen die de potentie verhogen zijn: melk, amandelen, walnoten, sesamzaden, pompoenzaden, saffraan, honing en ghee. Het regelmatig eten van deze voedingsmiddelen is een natuurlijke manier van onderhoud van het voortplantingsweefsel.
    • Zorg voor een voedingspatroon dat aansluit bij uw basisconstitutie. Indien u die niet weet kan een consult met een Ayurvedisch arts u snel op weg helpen.
    • Zorg er voor dat u een overmaat aan ruw, bitter, wrang, zout, zuur en heet smaken vermijdt.
    • Vermijd overmatig of zwaar tafelen.
    • Versterkend kruidenmengsel: gelijke delen van Ashwagandha, Bala en Vidari. Één theelepel in een glas warme melk gedurende drie maanden. Tijdens het opkoken van de melk een paar stukjes gehakte knoflook toevoegen dit verwijdt de bloedvaten en verbeterd de bloedtoevoer.
    • Mild afrodisiacum: iedere avond een kop warme melk drinken met een snufje saffraan.
    • Ontspannen met een rustgevende thee. Is er sprake van impotentie veroorzaakt door psychische klachten dan is een ½ theelepeltje van het kruidenmengsel van Jatamamsi, Brahmi en Shanka Pushpi in gelijke delen, opgelost in water beslist een goede hulp.

    Veel van de klachten die leiden tot impotentie zijn te genezen met behulp van kruiden en therapieën. Ayurveda richt zich met het behandelen van impotentie op het herstellen van het tri-dosha systeem (Vata, Pitta en Kapha) van het lichaam en de Triguna (Rajas, Tamas en Sattva) van de geest. Iedere persoon heeft een eigen unieke combinatie van deze drie dosha’s en guna’s. Door een reinigingskuur te ondergaan en vervolgens een verjongingskuur kan de basisconstitutie van een persoon weer hersteld worden en kan het voortplantingssysteem weer beter functioneren.

    Enkelvoudige kruiden:
    Ayurveda kent diverse enkelvoudige kruiden die impotentie klachten kunnen verminderen:
    • Ashwaghanda; een zeer sterk afrodisiacum, verhoogd de kwaliteit en kwantiteit van zaad/ eicellen. Veel gebruikt bij Vata constitutie en impotentie.
    • Shatavari; Afrodisiacum, verhoogd kwaliteit en kwantiteit van de zaad/ eicellen. Te gebruiken bij Pitta constitutie en impotentie.
    • Punarnava; Afrodisiacum, verhoogd kwaliteit en kwantiteit van de zaad/ eicellen. Te gebruiken bij Kapha constitutie en impotentie.
    • Gokshura; een testosteron verhogend middel, daarnaast ook een diureticum.
    • Mucuna pruriens; in de Ayurveda bekend als Kapikacchu, afrodisiacum en een tonic.
    • Saffraan (Crocus sativa) traditioneel afrodisiacum en het vergroot het aantal zaadcellen.
    • Akarkara; Afrodisiacum, tonic, stimulerend en spermatogen.
    • Shilajit; Libido verhogend en wordt ook ingezet bij complicaties ontstaan door suikerziekte

    Samengestelde kruiden:
    Er zijn tegenwoordig complexe kruidenpreparaten beschikbaar die enerzijds de potentie en lust verhogen anderzijds ook de hoeveelheid en de kwaliteit van de zaadcellen verhogen:
    • Ayuready verbeterd de kwaliteit van het sperma, reguleert de hormoonhuishouding en verhoogt de vruchtbaarheid.
    • Chandraprabha SPL
    • Gokhshur Ghan
    • Kaunch SPL

    Ayurveda en Vruchtbaarheid
    Ayurveda ziet mannelijke en vrouwelijke vruchtbaarheid en de daad tussen man en vrouw als de uiteindelijke verwezenlijking en drijfkracht van menselijk lot met voortplanting als gevolg. Volgens de principes van anatomie en fysiologie binnen de Ayurveda, is gezonde vruchtbaarheid de kroon van een optimale spijsvertering als ook de sleutel tot het vervullen van de basisbehoeften bij man en vrouw die in goede harmonie een natuurlijke kinderwens ervaren. Gezonde vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid vereist een gezond spijsverteringsvuur, kwaliteit van weefsel en vrije doorvoer kanalen (srotas) van het menselijk lichaam zodat het reproductieve systeem goed wordt gevoed. Dit is omdat volgens Ayurveda het voedsel dat via de maag en het spijsverteringsvuur wordt omzet in essentiële weefsels die van belang zijn voor de ontwikkeling van een gezond lichaam als ook voor de voortplanting.

    Ayurveda en Vrouwelijke Vruchtbaarheid
    Tijdens de gehele vruchtbaarheidsperiode van een vrouw, circa veertig jaar, is er om de 28 dagen een menstruatieperiode. Voor de meeste vrouwen verlopen deze menstruatiedagen vlot, zonder ernstige klachten. Wat ongemak is altijd aanwezig maar niet zodanig dat het normale dag/nacht ritme verstoord wordt. Iets anders is het wanneer de menstruatiecyclus een ingrijpende verandering veroorzaakt in het dagelijkse ritme. Iedere cyclus kunnen er klachten opkomen van intense pijn, emotionele onbalans en/of verzwakking van het gestel. Deze verstoringen kunnen al beginnen voordat de eigenlijke menstruatie start. Menstruatie klachten zoals PMS, dysmenorroe, menorragia en anderen klachten komen steeds meer voor. Hormonaal ingrijpen of met andere medicijnen hebben niet altijd een duidelijk of gewenst effect, in een aantal gevallen zijn de bijwerkingen zelfs zo ernstig dat er geen verlichting gegeven kan worden. Ayurveda kan hier hulp bieden doordat het de maandelijkse vrouwelijke cyclus als iets positief en natuurlijk ziet.

    Ayurveda en menstruatiecyclus
    Van alle aspecten die een vrouw maken tot wie zij is, is haar zelf-helende vermogen een van haar meest bijzondere en unieke eigenschap. Iedere maand heeft zij het vermogen om lichaam en geest voor te bereiden op dat ene unieke moment. Het geeft niet alleen haar scheppende vermogen aan maar ook op een subtiele manier dat er een verbinding met de eenheid van de schepping is. Dit vermogen is uniek, vrouwelijk en sterk verbonden met een gevoel van wel bevinden en lichamelijke gezondheid gedurende de gehele vruchtbaarheidsperiode. Helaas zijn er slechts enkele vrouwen die zich volledig bewustzijn van de voordelen van deze steeds terugkerende cyclus ter bevordering van een goede gezondheid en lang leven. Op zijn best wordt het als een ongemak gezien waardoor we vergeten dat het een gezondheid bevorderend doel heeft. Wie kent niet de uitspraak:’Ik ben ongesteld’? (de betekenis van on is niet). Een betere uitspraak zou zijn: ‘Ik ben goedgesteld’, hiermee doelend op de rijkdom die dit vermogen tot zelfheling en schepping met zich meebrengt. Ayurveda ziet de maandelijkse cyclus met de menstruatieperiode niet als een steeds terugkerende stoornis maar als een prachtige reinigingscyclus van en voor het vrouwelijke lichaam. Bij iedere menstruatie wordt de balans tussen lichaam en mind hersteld. Door een goed begrip van en omgaan met de maandelijkse cyclus van reiniging en vernieuwing kunnen er voor de lange termijn duidelijke gezondheidsbevorderende voordelen aan beleefd worden.

    Lichaam en Geest een nauw samenwerkingsverband
    Ayurveda ziet het lichaam opgebouwd uit de 5 elementen: aarde, water, vuur, lucht en ether. Uit deze vijf elementen wordt het gehele lichaam met zijn weefsels, vijf voortbewegingsorganen en vijf zintuigen opgebouwd. Daarnaast zijn er de drie doshas Vata, Pitta en Kapha die gedurende het gehele leven het lichaam beïnvloeden en in balans houden. Volgens de Vedische leer is de functie van de geest in dit geheel het aansturen van de zintuigen, voortbewegingsorganen en alle ervaring en waarnemingen opslaan in het geheugen. Het bewustzijn en het intellect zijn er voor om alle opgeslagen gegevens te beoordelen en vervolgens nieuwe activiteiten te bedenken die de geest vervolgens omzet in activiteiten van het lichaam. Door een harmonische samenwerking tussen lichaam en geest kan het bewustzijn en het intellect voor een gezonde geest in een gezond lichaam zorgen, balans tussen lichaam, ziel en geest. Verstoringen tussen bewustzijn en intellect enerzijds en lichaam en geest anderzijds kunnen de harmonische samenwerking uit balans brengen. Met lichamelijke en psychische klachten tot gevolg.

    Prakriti en de maandelijkse cyclus
    Volgens Ayurveda wordt een gezonde menstruatiecyclus beïnvloedt door de Prakriti (basisconstitutie) van de vrouw. Het dosha dat het sterkst aanwezig is oefent in het algemeen de meeste invloed uit op de maandelijkse cyclus. Algemeen geldt voor alle doshas:

    Menstruatie periode: 3 – 5 dagen, max. 7 dagen
    Normale cyclus: 28 dagen met 5 dagen menstruatie
    Verlengde cyclus: 32 dagen met 7 dagen menstruatie.

    Per constitutie kunnen er variaties optreden
    Afhankelijk van de balans van de Tridosha, de mate waarin Vata, Pitta en Kapha zich ten opzichte van elkaar verhouden, kunnen er kleine variaties optreden. Vata heeft daarbij meer invloed op de lengte van de maand cyclus en de menstruatie periode. Pitta heeft meer invloed op de hoeveelheid van het vloeien. Kapha is de
    stabiliserende en rustgevende factor.

    Vata dosha
    Normale Menstruatie symptomen:
    Weinig bloedingen en iets zwart gekleurd, doffe pijn prikkels, iets onregelmatig in tijdsduur

    Pitta dosha
    Normale Menstruatie symptomen:
    Korte cyclus (< 28 dagen), hevige bloedingen ( 3 -4 dagen), rood bloed, flauwvallen

    Kapha dosha
    Normale Menstruatie symptomen:
    Normale bloedingen, geen pijn, kan iets
    branderig gevoel geven, erg regelmatig

    Menstruatie en doshas
    De doshas Vata, Pitta en Kapha beïnvloeden en verzorgen alle fysiologische processen van het body/mind systeem, zo ook zijn zij nauw betrokken bij de maandcyclus en de menstruatieperiode. Ayurveda heeft om een heldere uitleg te kunnen geven over de vele functies van de doshas deze onderverdeeld in subdoshas. Dit veranderd echter niets aan het feit dat er slechts één Vata, één Pitta en één Kapha doshas is.

    Vata dosha, de kracht van beweging en ruimte
    Vata dosha is de meest subtiele en ongrijpbare van de drie doshas en stuurt de andere twee doshas aan. Vata dosha is onderverdeeld in 5 subdoshas waarvan Apana Vata de belangrijkste is in de menstruatie cyclus en de gezondheid van de vrouw. Apana Vata (=neerwaartse beweging) bevindt zich in de onderbuik, schaam- en stuitgebied. Het zorgt voor alle neerwaartse bewegingen van de ingewanden, het urinekanaal en het voortplantingsorgaan. Het is verantwoordelijke voor het uitdrijven van alle afvalstoffen in de onderbuik: faeces, urine, endometrium en het uitdrijven van de baby tijdens de bevalling. Apana Vata in balans zorgt voor een continue rustige stoom van menstrueel bloed. Apana Vata is bijna altijd betrokken bij menstruatie stoornissen. Bij verstoring wordt het vloeien onregelmatig, er verschijnen stukjes endometrium in het menstrueel bloed, er is pijn en het vloeien kan een soort start – stop situatie worden.

    Pitta dosha de kracht van de transformatie, kleur en warmte
    Hieronder vallen dan ook bloed, hormonen en de reinigende werking van de menstruatie. Pitta dosha is in de maandcyclus steeds actief betrokken bij de aanmaak van hormonen en de kwaliteit van het bloed.

    Kapha dosha is de dosha van de samenhang, celgroei en bevochtigen
    In de maandcyclus zorgt zij voor de slijmvorming in het vrouwelijk voortplantingsorgaan en de groei van het endometrium.

    Menstruatie en cycli van de natuur
    Een aantal cycli van de natuur hebben hun invloed op de menstruatie. De drie duidelijkste invloeden zijn:
    • de seizoenen
    • de maan
    • de dag/nacht
    De dag/nacht cyclus is herkenbaar aan bijvoorbeeld het vloeien. Overdag gebeurt dit meer doordat we onder andere meer bewegen zowel lichamelijk als geestelijk. ’s-Nachts is de celstofwisseling meer aan het herstellen en opbouwen. De maancyclus is het meest bekend. Wanneer het body/mind systeem van een vrouw in balans is zal de menstruatie cyclus zich van nature zo plooien dat de periode van menstrueren samenvalt met de volle maan. Een maancyclus duurt 28 dagen. Bij veel vrouwen duurt een maandcyclus ook 28 dagen. Daarnaast is er nog een samenhang zichtbaar tussen body/mind systeem en emoties. De emoties worden meer of minder zichtbaar tijdens de cyclus in de vorm van wisselende stemmingen, pijn en vermoeidheid. Dit vindt vooral plaats in de periode voor en tijdens de menstruatie. De invloed van de seizoenen is iets minder duidelijk waar te nemen. De late winter en de vroege herfst zijn periode waarin het lichaam zichzelf wil reiniging in afwachting van het nieuwe seizoen. Ayurveda adviseert in die perioden dan ook vaak om kortdurende reinigingskuren te volgen. Het lichaam zelf heeft deze intelligentie ook en kan via een wat hevigere menstruatie afvalstoffen en toxinen uit het lichaam verwijderen.

    Ayurvedische tips
    Bij menstruatieklachten wordt eerst gekeken naar welke doshas verstoord zijn. In veel gevallen is Vata dosha de eerste die in onbalans raakt. Een goed begin is dan ook het corrigeren van Vata dosha. Vervolgens kan er een keuze gemaakt worden uit het corrigeren van het dosha dat de grootste problemen veroorzaakt. De hierna volgende suggesties voor het corrigeren van doshas kunnen opgevolgd worden. Zij kunnen ook gebruikt worden ter preventie van klachten. Voorkomen is betere dan genezen! Echter bij ernstige klachten is het raadplegen van een arts verstandig. Ieder dosha vraagt een andere manier van aanpak. In het algemeen kunnen de volgende maatregelen genomen worden.

    Bij Vata klachten:
    • Rust
    – Neem tijdens de menstruatieperiode uitgebreide rustperiodes op de dag en voorkom te veel mentaal werk en fysieke activiteiten. Tenzij zich ernstige klachten voordoen is een rustiger levenstempo vaak al voldoende ter voorkoming van stress en vermoeidheid.
    – Wees verantwoordelijk naar jezelf toe. Hollen, rennen en vliegen terwijl het beter is om te rusten is voor niemand een verbetering. Zeker niet voor de vrouw. Wanneer er sprake is van een gezinsverband: kinderen wennen eraan dat mama het even rustiger aan doet. Kinderen gaan van nature mee in het ritme van de moeder.
    – Vooral erg actieve vrouwen hebben van nature de neiging om symptomen ter zijde te schuiven en te doen alsof er niets aan de hand is. Eventueel met behulp van aspirine en ibuprofeen. Het is een prima korte termijn oplossing. Maar… op de lange termijn kan ama steeds meer opbouwen en uiteindelijk veel problemen veroorzaken zowel op jonge als op latere leeftijd. Veel ouderdomsklachten worden veroorzaakt door het opbouwen van ama in het lichaam zoals artritis. Een stoornis veroorzaakt door ama en verstoord Vata.
    – Bij rust tijdens de eerste dagen van de periode krijgen het body/mind systeem weer een hernieuwde doelgerichtheid, zelfrespect en vriendelijkheid terug.
    – Richt je aandacht wat meer naar binnen
    – Menstrueren is een tijd van verjonging, de beste tijd om eens goed te letten op je innerlijke behoeften en geluk. Door rust te nemen en te luisteren naar je lichaam krijg je een beter idee wat je nodig hebt.
    – Zorg voor positieve emoties hierdoor ontstaat een algemeen gevoel van welbevinden. Dit kan het menstrueren vergemakkelijken.
    – Regelmatig leefpatroon: slapen, eten en werken/activiteiten
    – Slaap niet overdag. Met name voor de Kapha constitutie of onbalans van Kapha dosha wordt dit niet geadviseerd. Overdag slapen verhoogt traagheid en srotas raken verstopt. Een korte rustperiode is prima, s-avonds vroeg naar bed is beter.

    • Voedingsmiddelen:
    – rijk aan vit. A: wortel, zoete aardappel, koolsoorten, donkergroene bladgroente zoals andijvie en spinazie en geel- of oranjegekleurde vruchten
    – rijk aan vit. B: Volkerengraanproducten: brood; groente: aardappelen, peulvruchten, bruine bonen, spruitjes. Fruit. Melk en melkproducten: kaas. Noten en pinda's. Voor de niet vegetariërs: vlees, vleeswaren, vis, lever en eieren.
    – rijk aan vit. C: Fruit: citrusfruit, mango, kiwi's, bessen en aardbeien. Groenten: met name in koolsoorten: broccoli, spruiten; aardappelen.
    – rijk aan vit. E: Oliën en vetten: zonnebloemolie, olijfolie, dieethalvarine, dieetmargarine. Brood en graanproducten. Noten en zaden. Groenten en fruit: o.a. appels en zwarte bessen.
    – Rijk aan vit. K: Groene bladgroenten, melk en melkproducten, granen, groenten en fruit. Voor de niet vegetariërs: vlees en eieren.
    – Vitamine D kan via de huid bij zonnebaden aangemaakt worden.
    – rijk aan mineralen: granen, bladgroenten, bonen, erwten, tofu, spinazie, vis.

    Bij een gevarieerde voeding is er voldoende aanbod van vitaminen en mineralen om gezond te blijven. Extra aandacht voor het eten van vers fruit en groenten tijdens en na de menstruatie periode vult eventuele te korten snel aan.

    • Eten
    – Eet lichte, warme Vata verlagende maaltijden zoals soepen en gepureerde gerechten. Tijdens de menstruatie mag dit in wat kleinere hoeveelheden dan gebruikelijk. Dit verminderd de kans op aanmaak van ama. Vooral ’s-avonds minder eten dan normaal.
    Echte ama gangmakers zijn kaas, yoghurt, rood vlees, chocolade en gefrituurd eten.
    – Voorkom koolzuurhoudende dranken.
    – Voorkom koude dranken en eten.
    – Bij vocht vasthouden gebruik minder zout.
    – Bij ernstige krampen kan extra calcium en vitamine B6 wellicht helpen. Een eetlepel castor olie kan ook verlichting geven.
    – Eet voldoende vers fruit en vers gekookte groenten om het gehalte aan vitaminen en mineralen op peil te houden.
    – Minder in de smaken bitter en wrang.
    – In geval van slapeloosheid kan valeriaan thee helpen.

    • Eetbuien
    – Behoeften aan zoet en zout eten is een normale reactie van het body/mind systeem. Het body/mind systeem geeft aan dat het Vata en of Pitta wil kalmeren. Neem bij voorkeur zout als eerste. Neem iets meer zout tijdens de maaltijden in plaats van chips en dergelijke. Hou er rekening mee dat zout ook vocht kan vasthouden, niet te gebruiken bij Kapha klachten of Kapha constitutie.

    • Werken/activiteiten
    – Probeer vrij te regelen tijdens de eerst 2 á 3 dagen van de periode. Zorg dan voor lichte en prettige activiteiten zoals lezen, licht huishoudelijk werk, wandelen, enzovoorts. Is vrij nemen geen optie plan dan een rustiger schema.
    – Plan geen activiteiten in de avond. Is sporten een wekelijks terugkerende activiteit neem dan tijdens de eerste drie dagen geen sportactiviteiten. Een stevige wandeling is voldoende. Wandelen en sporten normaliseren en balanceren Vata dosha wanneer dit gedurende de maand regelmatig wordt gedaan.

    • Baden en oliën
    – Algemene regel is dat koud water baden het vloeien verminderen en warm water baden het verergeren. Douchen heeft het minste effect op het vloeien. Voorkom in de eerste dagen van menstrueren hoofdmassages, shampooën en gezichtsmassages. Na de ergste menstruatie dagen kan een hoofdmassage met sesamolie heerlijk Vata kalmerend zijn.
    – Abhyanga massage kun je beter tijdens het vloeien sterk verminderen of helemaal niet. Voor PMS klachten is het een uitstekende remedie.

    • Seksuele activiteiten
    – De klassieke Ayurvedische teksten adviseren geen seksueel verkeer tijdens de menstruatieperiode. Dit is uitsluitend om gezondheidsredenen. Seksuele activiteiten kunnen een soepel verlopende menstruatie beïnvloeden door Apana Vata te verstoren.

    • Kruiden
    – Gebruik droge gember en zwarte peper tijdens de maaltijden om het lichaam warm te houden en Vata dosha te balanceren.
    – Shatavari is hét vrouwelijke geneeskrachtige kruid. Het heeft een sterke anti-oxidanten werking, helpt weefsel herstellen en is immuunsysteem versterkend.

    • Medicijnen
    – Pijn hebben is geen Ayurvedisch gedachtegoed. Bij ernstige of zeer ernstige pijnklachten is een combinatie van pijnstillers een prima tijdelijke oplossing. Ondertussen kan er gewerkt worden aan een Ayurvedische oplossing.

    • Hygiëne
    – Het gebruik van tampons verstoord soms het normale vloeiproces. Het is niet altijd handig om maandverband te gebruiken maar probeer dit zoveel mogelijk te voorkomen. Vooral op jonge leeftijd wanneer de hele maandcyclus nog moet stabiliseren.

    De beste remedie voor Vata klachten: Maak je geen zorgen!

    Bij Pitta klachten:
    • Maandelijkse eendaagse interne reiniging.
    Deze reiniging kan toegepast worden bij een goede gezondheid en geen maag of darmklachten. Doel is het reinigen van het spijsverteringskanaal van toxinen en ama. Deze reiniging kan gedurende 3 achtereen volgende maanden plaats vinden rond de ovulatietijd, 14de tot de 20ste dag. Tel vanaf de eerste dag van de laatste menstruatieperiode.
    – Begin met een warm bad of douche
    – Neem 4 eetlepels castor olie gemengd met ¼ glas vruchtensap (citroen of sinaasappel) voor de smaak.
    – In de meeste gevallen komen er 3 tot 4 darmbewegingen in de dan volgende 4 tot 6 uur. Bij geen darmbewegingen in de eerste drie uur neem dan nog eens twee eetlepels castor olie.
    – Eet niet gedurende deze tijd. Een klein beetje warm water kan indien nodig.
    – Wanneer de darmbewegingen zijn gestopt zijn soepen voor deze dag het meest geschikt. Vermijd koude dranken en eten.
    – Rust deze dag veel.
    – Massage
    – Bij PMS klachten kan een abhyanga massage met zonnebloemolie of sandelhout olie verlichting geven. In het algemeen geldt: gebruik verkoelende oliën.
    – Wrijf de voeten in met kokosnotenolie bij PMS en menstruatie klachten dit werkt kalmerend.
    – Thee drinken van de blauwe hibiscus kan voor en tijdens de menstruatieperiode de klachten verlichten.
    – Eten
    – Verkoelende voedingsmiddelen zijn o.a. meloen, peer en frisse rauwkost.
    – Voorkom scherpe kruiden en voedingsmiddelen.
    – Minder in de smaken zuur, scherp en zout.
    – Rust

    Zorg voor voldoende rust en ontspanning wanneer de klachten opkomen.

    Kapha klachten:
    • Ama verminderen door leefstijl en voeding aangepast op de constitutie.
    – Fruit met veel vitamine C kan iedere dag gegeten worden tijdens de menstruatie. Het helpt toxinen te verwijderen via de stoelgang.
    – Bij een te lage Agni kan het lichaam minder voedingsstoffen opnemen via de darmwand. Agni kan aangewakkerd worden door kruiden zoals zwarte peper en gember, gebruik niet te veel.
    – Eet regelmatig vers klaar gemaakte maaltijden, neem niet te grote hoeveelheden. Laat junk food, fast food, suiker en te veel zout staan.
    – Minder in de smaken zout en zoet.
    – Zorg voor voldoende beweging buiten de menstruatieperiode om. Tijdens het menstrueren doe het wat rustiger aan.
    – Slaap niet overdag, doe lichte activiteiten bij ernstige lusteloosheid.
    – Eventueel Ayurvedische kruiden ter ondersteuning, raadpleeg hiervoor uw arts.

    Wanneer bovengenoemde maatregelen niet werken is het verstandig om een Ayurvedisch arts te consulteren. Deze kan wellicht kruiden of een Pancha Karma kuur voorschrijven.

    In de loop van de decennia zijn vrouwelijke klachten eerder toegenomen dan afgenomen. Alle onderzoeken en ontwikkelingen op het gebied van de vrouwelijke fysiologisch en medicijnen ten spijt. Wanneer in een van de drie doshas een onbalans ontstaat kan dit een verstoring in de menstruatie cyclus geven. Verstoringen tijdens het menstruatieproces kunnen op hun beurt weer de vrouwelijke vruchtbaarheid beïnvloeden. De negatieve spiraal waar vrouwen inzitten bij menstruatie problemen kunnen nauwelijks meer opgelost worden. Ayurveda kan hier een verbetering in aanbrengen. Door het vrouwelijke proces als positief en helend te zien en te behandelen door de balans tussen het body/mind systeem en het intellect/bewustzijn te herstellen. Met eenvoudige aanpassingen in leefstijl en/of voeding soms met een kortdurende Ayurvedische begeleiding met kruiden of therapie en dagelijkse zelf-massage, thee van venkelzaadjes en zoethout kunnen veel klachten worden teruggebracht tot lichte ongemakken en of geheel verdwijnen. Vrouw zijn kan ook in deze tijd nog steeds als een gebalanceerd, mooi en innerlijk verrijkend proces ervaren worden met een minimum aan klachten en beperkingen.

    Yoga en voeding die bijdraagt aan de vruchtbaarheid bij man en vrouw
    In de Ayurvedische leer worden ook bepaalde yogatechnieken aanbevolen die de vruchtbaarheid van man en vrouw kunnen vergroten. Dit zijn de asana's die helpen het bekkengebied te versterken en de circulatie verhogen. Ayurveda geeft ook een voedingsadvies met betrekking tot het voeden en verhogen van de vruchtbaarheid bij man en vrouw. Het wordt in Ayurveda aanbevolen (organisch, biologische) vruchten, groenten en zuivel te nuttigen zoals:
    • asperge
    • melk
    • ghee (geklaarde boter)
    • dadels (met melk)
    • mango (met melk)
    • rijstebrij
    • komijnzaad
    • vijgen
    • ruwe rietsuiker
    Menstruatiepijn (kasthartava – dysmenorroe)
    Veel vrouwen hebben te maken met problemen rondom of tijdens de menstruatie. Een van de veel gehoorde klachten tijdens deze periode betreft pijn en een gevoel van ziek zijn. Deze klacht wordt in medische termen aangeduid met dysmenorroe. Dysmenorroe kan verschillende oorzaken hebben, variërend van stress tot meer fysieke oorzaken, zoals bijvoorbeeld een zeer nauwe baarmoedermond. In ayurveda wordt veel aandacht geschonken aan het fenomeen dysmenorroe: de ziekte wordt duidelijk en tot in de details geclassificeerd en onderverdeeld. Tevens worden er vele en effectieve remedies aangeboden. Veel daarvan kunnen eenvoudig zelf of onder begeleiding van een therapeut of arts worden aangewend of toegepast. Deze sectie zal een aantal van deze remedies kort bespreken en tips geven.

    Medisch
    Dysmenorroe staat voor menstruatiepijn, soms vergezeld gaande van intense krampen en regelmatig vergezeld van misselijkheid en diarree. Modern medisch onderzoek heeft vastgesteld dat er in gevallen van dysmenorroe een teveel aan prostaglandinen in de baarmoeder te vinden is. Prostaglandinen zijn stoffen die van nature in het lichaam voorkomen en een van de functies ervan bestaat uit het veroorzaken van de contracties van de baarmoeder- en darmspieren. Wanneer er sprake is van teveel prostaglandine, worden de ritmische samentrekkingen van de baarmoeder tijdens de menstruatie steeds langer en heftiger, waardoor er minder zuurstof in de spieren kan komen. Het is dit gebrek aan zuurstof dat als pijn wordt ervaren.

    Overgangsfasen
    Het leven bestaat uit verschillende fasen. Tussen die fasen zijn er zogenaamde overgangsfasen. Eén daarvan is zo belangrijk dat zij die naam zelf gekregen heeft: de overgang. De overgang is de periode die voor die fase in het leven van de vrouw gebruikt wordt, waarin de menstruatie stopt en het organisme de biologische voortplantingsfunctie van het lichaam van de vrouw afbouwt. Eerder in het leven van de vrouw is er eveneens een duidelijk begin van de voortplantingsfase geweest: de menarche – het begin van de menstruatie. In de overgang stopt de menstruatie en dat moment wordt ook wel menopauze genoemd.

    Fysieke en hormonale veranderingen
    De mannelijke menopauze staat vaak in connectie met wat men wel als ‘midlife-crisis’ aanduidt. Bij mannen is het niet de vruchtbaarheid die ten einde loopt, maar er vinden andere – meer subtiele – veranderingen plaats, voornamelijk op endocrien niveau. Dit proces manifesteert zich in belangrijke fysieke en hormonale veranderingen en uit zich vaak in een of meer van de volgende symptomen:
    • verminderde seks-drive
    • verminderde potentie/erectieproblemen
    • toenemende angst en onrust
    • depressie
    • prikkelbaarheid
    • verminderde zelfwaardering/negatief zelfbeeld
    • gevoel van falen/gefaald te hebben
    • in een enkel geval suïcidale neigingen
    De rol van testosteron
    Bovengenoemde symptomen kunnen ontstaan door een afname van testosteron. Het testosteron-niveau in mannen begint af te nemen rond een jaar of veertig en kan behalve tot bovenstaande problemen ook tot hartklachten leiden. Bij een normale en graduele vermindering van het testosteronniveau treden er nauwelijks klachten op. Bij verstoringen in de fysiologie kunnen de klachten erger zijn dan normaal gesproken op grond van de leeftijd te verwachten is. Oorzaken van verstoringen kunnen zijn:
    • ongezond dieet
    • alcohol- en drugsmisbruik
    • roken
    • ongezonde leefstijl
    • ongezonde omgeving/vervuild milieu
    • onverwerkte emoties
    • onevenwichtige relaties
    • stress
    • teveel of onevenwichtige seks
    Ayurveda kent een aantal zeer effectieve kruiden en remedies op het gebied van het in evenwicht houden of stimuleren van de testosteronproductie vraag uw Ayurvedisch arts voor gepast advies.

    Nog even: Seks is als een zesde zintuigelijke beleving waarbij alle zintuigen, geest en bewustzijn in een Goddelijk spel met elkaar en je partner verbonden zijn. We dienen goed te begrijpen dat als we seksueel contact met iemand hebben, we niet alleen de fysieke lichamen met elkaar laten verenigen, maar dat ook de (fijnstoffelijke) subtiele lichamen samen smelten en zorgen voor een sterke karmische verbindtenis. Een positief geladen (seksuele) relatie waar beide individuen zich in kunnen vinden is een geschenk van God, en anders wordt het een weg naar geestelijke degradatie met als gevolg meer frustratie en uiteindelijk meer lijden en ziekte in lichaam en geest. Of je nou jong of oud bent, het gemak waarmee sommige mensen seksuele relaties aangaan en verbreken kan dus nooit een gezonde ontwikkeling zijn. In de Ayurvedische literatuur staat geschreven dat het lichaam van 80 druppels zuiver bloed 1 druppel sperma maakt. 80 druppels sperma staan ongeveer gelijk aan een zaadlozing. Het mannelijke sperma bevat vele vitaminen, mineralen en essentiële voedingsstoffen die het mannelijk lichaam nodig heeft om goed te kunnen functioneren. De man dient dus zorgvuldig met zijn uiterst kostbare lichaamssap om te gaan. Overvloedig zaadverlies lijdt op langere termijn tot diverse gezondheidsproblemen, geheugen en concentratiestoornissen.